Nhiều người nghĩ làm kênh cho khán giả nước ngoài chỉ cần dịch sang tiếng Anh cho đúng ngữ pháp. Giữa dịch đúng và nghe như người bản xứ viết là một khoảng cách rất lớn. Đơn vị đo của dân bản xứ là chỗ dễ thấy nhất của khoảng cách đó, và dùng đúng nó thực chất là một cách nghĩ: viết bằng cái đầu của khán giả, không phải cái đầu của mình.
Bản địa hóa khác với dịch thuật
Dịch thuật chuyển chữ từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác. Bản địa hóa chuyển cả khung tham chiếu: đơn vị, tiền tệ, ví dụ, cách nói, những thứ người sinh ra ở nơi đó mặc định hiểu. Bản dịch có thể đúng từng chữ mà vẫn nghe ngoại lai. Bản địa hóa tốt thì vô hình, khán giả không nhận ra nội dung do người ngoài làm.
Đơn vị đo của dân bản xứ là cửa ngõ dễ lộ nhất
Người Mỹ nghĩ bằng feet, pound, độ F, dặm. Viết “cao 1m8” hay “35 độ C” là bắt họ dừng lại quy đổi, và mỗi lần bắt khán giả làm toán là một lần có thể mất họ. Hãy viết bằng đơn vị họ nghĩ, làm tròn cho tự nhiên, hoặc thay con số bằng một mô tả cảm giác nếu độ chính xác không quan trọng. Vì sao lệch hệ đo làm khán giả Mỹ bỏ đi, tôi viết ở bài dùng sai hệ đo khiến khán giả Mỹ bỏ đi; riêng diện tích có bài đừng dùng mét vuông khi làm kênh nước ngoài.
Chiều ngược lại cũng vậy. Khi nhân bản một video tiếng Anh sang tiếng Tây Ban Nha cho khán giả dùng hệ mét, tôi đổi feet sang mét, độ F sang độ C, dặm sang ki-lô-mét. Một video dài 1 giờ có tới 15 chỗ phải đổi. Đổi đơn vị là đổi nội dung, nên mỗi chỗ phải kiểm lại phép tính, sai một con số là cả đoạn mất uy tín.
Viết số sao cho giọng đọc không đọc sai
Nếu dùng giọng đọc AI, hãy viết số bằng chữ trong bản đọc. Máy hay đọc sai chữ số và ký hiệu, mà một câu đọc sai số là người xem nghi cả video. Tên khoa học của loài vật, cây cối thì giữ nguyên, không dịch. Tên riêng như địa danh thì dùng dạng quen thuộc với người nói tiếng đích.
Tiền tệ, ngày tháng, ví dụ và thành ngữ
- Tiền tệ: nói giá bằng USD hoặc tiền của thị trường, đừng để lọt “mấy trăm nghìn đồng”.
- Ngày tháng: người Mỹ đọc tháng trước ngày.
- Ví dụ: bối cảnh quen với khán giả như siêu thị, trường học, lễ hội của họ chạm hơn ví dụ mang màu quê mình mà họ chưa từng trải.
- Thành ngữ: dịch từng chữ thường vô nghĩa, hãy tìm cách nói tương đương hoặc nói thẳng ý. Tôi có bài riêng về vì sao thành ngữ tiếng Việt dịch sang tiếng Anh là vô nghĩa và về lỗi dùng từ địa phương khi viết content view ngoại.
Bản địa hóa còn chạm tới cả hình. Tôi quan sát thấy thumbnail cho khán giả Nhật, Hàn thường nhiều chữ hơn hẳn thumbnail cho khán giả phương Tây. Mỗi thị trường một thói quen xem.
Biến bản địa hóa thành một bước trong quy trình
Đừng để việc này tùy hứng. Sau khi viết xong kịch bản, đọc lại một lượt chỉ để soi:
- Đơn vị đo và phép quy đổi.
- Tiền tệ và định dạng ngày.
- Số trong bản đọc đã viết bằng chữ chưa.
- Ví dụ, thành ngữ, từ địa phương.
Vài phút mỗi video, nhưng đó là ranh giới giữa một kênh dịch lại và một kênh khán giả bản xứ thấy như người nhà. Bước này càng quan trọng khi bạn nhân bản kênh YouTube view ngoại sang nhiều quốc gia.
Nhỏ mà quyết định
Khán giả hiếm khi nói ra, nhưng họ không tha cho cảm giác video này không dành cho mình. Bản địa hóa tốt là cách âm thầm nói với họ: tôi hiểu thế giới của bạn. Nếu bạn muốn luyện viết kịch bản view ngoại theo quy trình có người dẫn, hãy thử bot phỏng vấn thử thách xây kênh YouTube trên YMM. Đây là thực hành có hướng dẫn, không hứa ra tiền hay ra view.
2 Comments